Büyük dil modelleri (ChatGPT, Claude, Gemini vb.) ve diğer yapay zeka araçlarının akademik yayıncılıkta kullanımı, hızla gelişen ve etik açıdan dikkat gerektiren bir alandır. Hukuk Dergisi, COPE'un evrilen tavsiyeleri ışığında şeffaflık ve sorumluluk ilkelerini esas alan bir kullanım politikası benimser.
Temel ilke: Yapay zeka araçları, yazarın akademik düşüncesinin yerini tutamaz. Tüm bilimsel sorumluluk, en son halinde yazarın imzasını taşır. Yapay zeka, en fazla bir yardımcı araç olarak değerlendirilir.
I. Yazarlık ve Sorumluluk
- Yapay zeka araçları yazar olarak gösterilemez. Yazarlık; sorumluluk üstlenme, yayını bilimsel olarak savunma, gerekirse düzeltme ve geri çekme yetkilerini içerir. Yapay zeka bu yetkilerin hiçbirini taşıyamaz.
- Yapay zeka tarafından üretilen veya geliştirilen tüm içeriğin doğruluğu, yazarın kişisel ve devredilemez sorumluluğundadır.
II. Şeffaflık Yükümlülüğü
Yapay zeka araçlarının kullanımı makalenin Yöntem bölümünde veya ayrı bir Açıklama başlığında beyan edilmelidir. Beyan şunları içermelidir:
- Hangi araç kullanıldı (örn. ChatGPT-4o, Claude Sonnet 4.6, Grammarly)
- Hangi amaçla kullanıldı (yazım iyileştirme, çeviri, taslak hazırlama, veri analizi)
- Hangi bölümlerde kullanıldı
- Çıktıların nasıl doğrulandığı
III. Kabul Edilebilir Kullanım
Aşağıdaki kullanımlar, uygun beyan koşuluyla kabul edilir:
- Yazım denetimi, dilbilgisi düzeltmesi (Grammarly, LanguageTool)
- Türkçe-İngilizce öz çevirisi (yazarın anadili olmayan bir dile çevirisinde)
- Literatür arama ve özetleme (yazarın ardından doğruladığı koşuluyla)
- Veri görselleştirme yardımı
- Kod yazımı (ampirik çalışmalarda)
IV. Kabul Edilemez Kullanım
- Tam metin üretimi: Makalenin bütününün veya büyük bölümünün yapay zeka tarafından yazdırılması, sonradan gözden geçirilse bile kabul edilemez.
- Atıf üretimi: Yapay zeka tarafından "hayali" üretilen kaynaklar / kararlar / mevzuat referansları ciddi etik ihlaldir. Yazar, her atıfın gerçek varlığını doğrulamak zorundadır.
- Hakemlik için kullanım: Hakemlerin değerlendirme yorumlarını yapay zekaya yazdırması; gizlilik ve bağımsız değerlendirme ilkelerinin ihlalidir.
- Beyan etmemek: Yapay zeka kullanılmış olmasına rağmen bunun gizlenmesi, etik ihlal kapsamındadır.
V. Atıf ve Telif
Yapay zeka çıktısı, atıf yapılarak kullanıldığı hallerde dahi bilimsel iddianın temeli olarak sunulamaz. Yapay zekanın ürettiği bir argümana atıf vermek, "ChatGPT şöyle demiş" diyerek hukuki bir tezi savunmak — kabul edilemez. Yapay zeka çıktıları yalnızca yardımcı/teknik kullanım kapsamında değerlendirilir.
VI. Telif Hakkı Endişeleri
Yapay zeka modelleri, eğitim verilerinden gelen içeriklerin tam telif hakkı geçmişini her zaman taşımayabilir. Yazar, yapay zeka çıktısının üçüncü taraf telif haklarını ihlal etmediğinden emin olmakla yükümlüdür.
VII. Tespit ve Yaptırım
Beyan edilmemiş yapay zeka kullanımı tespit edildiğinde:
- Yayın öncesi tespit: Makale yazara iade edilir; uygun beyanla yeniden gönderim istenir.
- Yayın sonrası tespit: Düzeltme yayımlanır; ciddi gizleme durumunda geri çekme yoluna gidilir.
- Hayali atıf üretimi tespit: Doğrudan geri çekme; yazara 2 yıl yayım yasağı.
VIII. Politikanın Gözden Geçirilmesi
Yapay zeka alanı hızla evrildiği için bu politika her altı ayda bir editöryal kurul tarafından gözden geçirilir; gerekli güncellemeler kamuya açık şekilde duyurulur. Yazarların gönderim anında geçerli olan politikayı bilmek sorumluluğu kendilerine aittir.
Son güncelleme: 2026. Bir sonraki gözden geçirme: 2026 sonbahar.