Geri çekme (retraction), akademik literatürün bütünlüğünü korumak için son çare olarak başvurulan bir tedbirdir. Hukuk Dergisi, COPE Retraction Guidelines'a uygun olarak işler; bu metin, geri çekme nedenleri, prosedürleri ve duyuru kurallarımızı açıklar.
Geri Çekme Sebepleri
Bir makale aşağıdaki durumlarda geri çekilir:
- Bilimsel hata: Makalenin temel bulgularını veya argümanını geçersiz kılan ciddi bir yöntemsel hata.
- Veri uydurma / çarpıtma: Yargı kararı, mevzuat metni veya ampirik veri aktarımında kasıtlı veya ciddi nitelikte hata.
- Ağır intihal: Atıfsız iktibas, kasıtlı kaynak gizleme, hayalet yazarlık.
- Tekrar yayım: Aynı içeriğin başka bir mecrada eşzamanlı veya öncesinde yayımlanması.
- İhmal edilemez etik ihlaller: Yazarlık usulsüzlüğü, çıkar çatışması gizleme.
- Etik kurul onayı eksikliği: Gerekli olduğu hallerde alınmamış izinler.
Geri Çekme Süreci
- Bildirim: Editör, yazar, hakem veya üçüncü taraftan gelir.
- Ön İnceleme: Editöryal kurul, COPE akış şemaları rehberliğinde durumu değerlendirir.
- Yazara Tebligat: Yazar(lar)a yazılı olarak durum bildirilir, açıklama istenir.
- Bağımsız Soruşturma: Gerekirse üç editöryal kurul üyesinden oluşan bir komisyon kurulur.
- Karar: Kurul, oybirliği veya çoğunlukla karar verir.
- Duyuru: Karar, gerekçesiyle birlikte yayımlanır.
Geri Çekme Bildirimi Nasıl Yayımlanır?
- Geri çekilen makale, dergiden silinmez — şeffaflık için erişilebilir kalır.
- Makalenin tüm sayfalarına (HTML, PDF) "GERİ ÇEKİLDİ" filigranı eklenir.
- Geri çekme bildirimi (retraction notice), aynı sayıda bağımsız bir madde olarak yayımlanır.
- Geri çekme bildirimine ayrı bir DOI atanır; ilgili makaleye işaretlenir.
- İndeksleme veritabanları (CrossRef, Google Scholar, DergiPark) bilgilendirilir.
Geri Çekme Bildiriminin İçeriği
Her geri çekme bildirimi şu bilgileri içerir:
- Geri çekilen makalenin tam künyesi
- Geri çekmenin sebebi (mümkün olduğu kadar açık)
- Sebebin kim tarafından (yazar/editör/üçüncü taraf) öne sürüldüğü
- Karar tarihi
- İlgili COPE veya bilimsel referanslar
Geri Çekmek İsteyen Yazar
Yazarın kendi başvurusuyla geri çekme isteyebileceği durumlar şunlardır: makaleden sonra ciddi metodolojik hata tespit edilmesi, veri analizinde fark edilen yanlışlık, sehven yapılmış atıf hataları. Bu durumlarda yazar, editöryal kurulla iletişime geçer; kurul gerekli denetimi yapar.
Geçici Endişe İfadesi (Expression of Concern)
Geri çekme kararı verilemeden önce ciddi şüpheler varsa, makale hakkında geçici bir "endişe ifadesi" yayımlanabilir. Bu, makalenin geçerliliğine ilişkin okuyucuları uyarır ancak soruşturma sonucu kesinleşmeden kalıcı bir karar oluşturmaz.
Geri Çekme İstatistiği
Dergimizin yıllık etkinlik raporlarında geri çekme istatistikleri (oran, sebep dağılımı, karar süresi) şeffaflıkla paylaşılır.